کاسمان کلا    KASMAN KOLA

چوپانی در کاسمان کلا

جوامع دامپروری پس از دوره ی «شکار و گردآوری غذا» و قبل از دوره ی کشاورزی دومین جوامع غالب در تاریخ بودند که مردم پس از آموختن اهلی کردن حیوانات از این راه به امرار معاش می پرداختند.

از آن زمان تاکنون دامپروری به حیات خود ادامه داده و علی رغم تغییر و تحولات زیاد صورت گرفته در جوامع باز هم شکل سنتی دامپروری را شاهد هستیم.

کاسمان کلا از معدود روستاهایی است که هنوز دو چوپان دارد، چوپانانی که شغل پدران خویش را حفظ کرده و به کار دامپروری اشتغال دارند.

«میرزاعلی قاسم زاده» که اهالی او را به نام «میرزعلی چپّون» می شناسند یکی از دو چوپان کاسمانی است که با بیش از ۷۰ سال سن هنوز به این کار مشغول است و حدود ۱۰۰ گوسفند در اختیار دارد.

«یارعلی قاسم زاده» برادرزاده ی میرزاعلی که او را نیز «یارک چپّون» می نامند دومین چوپان روستاست که با بیش از ۵۰ سال سن سالها در کنار پدرش به دامپروری اشتغال داشته و  پس از درگذشت پدر در سال گذشته، با فروش بیشتر گوسفندان و رساندن تعداد آنها به ۵۰ راس به این کار ادامه می دهد.

یارک چپّون در حال هدایت گوسفندان از کاله به زمین فوتبال

اینان آخرین نسل چوپانان کاسمانی خواهند بود، چرا که فرزندانشان علاقه ای به این کار نداشته و هر یک در زمینه ی کاری دیگری فعالیت می کنند.

پیش از این دو، «ببوگل قاسمی» نیز سالهای سال به کار چوپانی اشتغال داشت اما  سرانجام در دهه ی پیش بخاطر کهولت سن گوسفندان را فروخت تا سالهای آخر عمر خویش را که سال قبل به پایان رسید به استراحت بپردازد.

چوپانان چون نمی توانستند به تنهایی از پس نگهداری گوسفندان برآیند علاوه بر درگیر کردن اعضای خانواده، فردی را جهت چوپانی به خدمت می گرفتند تا کمک حال آنها باشند، چوپانان به خدمت گرفته شده معمولا نوجوانانی ار روستاهای بندپی بودند که درسشان را نیمه کاره رها کرده و چوپانی پیشه می کردند.

یکی از این نوجوانانی که هم اکنون در کاسمان کلا ساکن است و گوسفندان میرزاعلی چپّون را نگهداری می کند مهدی نام دارد، وی ۱۷ ساله و اهل روستای «ادملا» (Edmolla) از روستاهای کوهپایه ای بخش بندپی شرقی است.

 مهدی چپّون ایستاده در ورودی زمین فوتبال

وی که تا دوم راهنمایی درس خوانده و ترک تحصیل کرده است، با سه سال سابقه ای که دارد ماهیانه ۷۰ هزار تومان حقوق می گیرد و هر ماه یکی دو روز می تواند به خانواده اش سر بزند.

«مهدی چپّون» همیشه در کنار گوسفندانش است و فرصتی برای حضور در بین اهالی ندارد و ارتباطش با جوانان و نوجوانان کاسمانی بسیار کم است به طوری که همسالان کاسمانی اش بیشترین برخوردشان با وی سلام و احوالپرسی و بیشترین اطلاعاتشان دانستن نام وی است.

وی که لهجه ی شیرین و دوست داشتنی بندپی ای دارد فردی بسیار صاف و ساده و صادق است که شیله پیله ی زندگی امروزی به وی راه نیافته است.

در فصل گرما بخاطر فعالیت شالیکاری اهالی، چوپانان امکان تحرک چندانی در کاسمان و روستاهای اطراف ندارند و به همین خاطر به ییلاق می روند.

«مهدی چپّون» به همراه میرزعلی چپّون و همسرش فصل گرما را برای ییلاق به منطقه ی کوهستانی «سبزه خامن»، منطقه ای بسیار زیبا و نزدیک به قله ی دماوند می روند، میرزعلی چپّون در آنجا خانه ای کوچک برای ایام ییلاق ساخته است.

فصل پاییز و زمستان پس از برگشت از ییلاق، چوپانان گوسفندان را در برخی زمین هایی که پس از برداشت شالی استفاده ای از آن نمی شود یا زمین هایی که برای کشت شبدر و جو اجاره می کنند به چرا می برند تا هم گوسفندان از علف ها استفاده کنند و هم زمین ها از کود گوسفندان استفاده کنند.

«میرزعلی چپّون»در سالجاری آسوده خاطر است چرا که زمین کشاورزی آرامگاه را به مدت ۲ سال و به مبلغ سالانه ۱۷ میلیون ریال اجاره کرده است تا گوسفندان وی در این زمین حدود ۷ هزار متری به چرا بپردازند.

در حال حاضر دو چوپان گوسفندان خویش را در گوشه ای از زمین فوتبال بدون استفاده ی محل که به آن گوشه «گسبن پل» (gesbene pal) می گویند، نگهداری می کنند.

زمین فوتبال حصار کشیده ای که نام شهید صمد نصرالهی را به خود دارد اما بخاطر غیر استاندارد و کج بودن زمین بلا استفاده مانده و محل نگهداری گوسفندان شده است.

گوسفندان در حال ورود به زمین فوتبال

«گسبن پل» (gesbene pal) محل نگهداری گوسفندان در گوشه ی زمین فوتبال و کنار آرامگاه

سالیان سال چوپانان پس از بازگشت از ییلاق «پنیر گوسفندی» و «نان کوهی» به در خانه ی برخی از اهالی که نسبت فامیلی دور و نزدیکی با آنها داشتند می بردند و اهالی در عوض در ظرف آنها برنج می ریختند.

چوپانان کاسمانی زمین های کشاورزی اندکی دارند که در آن برنج کشت می کنند و  فعالیت اقتصادی اصلی آنها دامپروری است.

علاوه بر این دو دامدار قدیمی و با سابقه برخی از اهالی نیز هر کدام یکی دو تا گوسفند در اختیار دارند.

یکی از گوسفندان اهالی بسته شده در کاله

تاکنون اغلب خانواده های کاسمانی سابقه ی چوپانی و پرورش گوسفند داشتند که از دهه های پیش به این سو به مرور از تعداد دامپروران کاسته شد و پس از ظاهر شدن امکانات و تکنولوژی کشاورزی به خصوص ورود موتور پمپ های کشاورزی و دسترسی به آب، چوپانان شغل خود را به شالیکاری و باغبانی تغییر دادند.